In het kort
- De eerste nationale capaciteitsveiling vindt plaats in 2028 voor leveringsjaar 2029-2030, met landelijk netbeheerder TenneT als centrale tegenpartij.
- Batterijsystemen ontvangen een vaste jaarvergoeding per megawatt beschikbaar vermogen, gecorrigeerd via een officiële de-rating factor op basis van ontlaadduur.
- Investeren in industriële energieopslag combineert lokale piekreductie achter de meter met meerjarige inkomstenstromen uit landelijke netstabilisatie.
2028 Brengt de eerste veiling voor het capaciteitsmechanisme
Het Ministerie van Klimaat en Groene Groei rondt in december 2026 het beleidsontwerp af voor een landelijk capaciteitsmechanisme (Capacity Remuneration Mechanism of CRM), met de eerste veiling in 2028. Deze marktinrichting stelt landelijk netbeheerder TenneT aan als centrale inkoper om stroomtekorten vanaf 2030 binnen de wettelijke betrouwbaarheidsnorm van maximaal vier uur per jaar te houden. De wettelijke grondslag hiervoor is vastgelegd in het wetsvoorstel rond de herziening van het Europese marktontwerp (Electricity Market Design).
TenneT contracteert flexibel vermogen vooraf via meerjarige T-4 veilingen (vier jaar voor levering) en kortcyclische T-1 veilingen. Deelnemers die gecontracteerd worden, verplichten zich om tijdens periodes van extreme netschaarste beschikbaar te zijn en daadwerkelijk stroom terug te leveren. Wanneer een batterijsysteem tijdens een officiële afroep faalt, gelden zware contractuele boetes per megawattuur. De kosten van deze leveringszekerheid worden door de netbeheerders via piekgebonden tarieven doorbelast aan de eindverbruikers. De formele openbare consultatie over de regeling staat gepland voor medio 2027, waarna de Europese Commissie (DG Concurrentie) in het derde kwartaal van 2027 definitief oordeelt over de staatssteuntoetsing.
Het capaciteitsmechanisme batterij werkt via een de-rating factor
Een capaciteitscontract vergoedt puur de gegarandeerde beschikbaarheid van vermogen in euro per megawatt per jaar, los van de feitelijke kilowatturen die worden verhandeld. Een batterijsysteem kan echter niet oneindig ontladen. Daarom hanteert de toezichthouder, in lijn met richtlijnen van Entso-E en de Autoriteit Consument & Markt (ACM), een zogeheten de-rating factor: een percentage waarmee het nominale omvormervermogen wordt vermenigvuldigd om de werkelijke bijdrage aan de leveringszekerheid vast te stellen.
De formule voor het gecontracteerde vermogen luidt:
Gede-rate capaciteit (MW) = Nominaal omvormervermogen (MW) × De-rating factor (%)
Industriële batterijen kennen in de praktijk doorgaans een ontlaadduur van 2 tot 4 uur (bijvoorbeeld 250 kW vermogen met 522 kWh opslagcapaciteit, of 500 kW met 1.044 kWh). Een batterij met een ontlaadduur van 1 uur krijgt een lage de-rating factor (circa 20% tot 25%), omdat de kans bestaat dat het systeem leeg is voordat een langdurige netpiek voorbij is. Systemen met een ontlaadduur van 4 uur behalen een aanzienlijk hogere factor (richting 50% tot 60%). De jaarlijkse opbrengst volgt uit:
Bruto jaaromzet (€/jaar) = Gede-rate capaciteit (MW) × Veiling clearingprijs (€/MW/jaar)
Deze vergoeding voor het beschikbaar houden van piekkapitaal ('missing money') mag binnen de Europese marktregels gecombineerd worden met inkomsten uit day-ahead handel (EPEX Spot), de onbalansmarkt en lokale piekreductie via peak shaving. Wel stelt de Europese Unie een strikte emissie-eis van maximaal 550 gram CO2 per kilowattuur opgewekte elektriciteit. Hierdoor hebben batterijen en geautomatiseerde vraagrespons een structureel voordeel ten opzichte van traditionele gasgestookte piekcentrales.
Deelname vereist minimaal 200 kWh en een vast transportrecht
Niet elk energieopslagsysteem kwalificeert zich voor de veilingen van TenneT. Deelname stelt heldere technische en juridische randvoorwaarden aan de netaansluiting en het energiemanagementsysteem (EMS):
- Minimale schaalgrootte: Deelname start via aggregators of rechtstreeks vanaf circa 200 kWh opslagcapaciteit gekoppeld aan een zakelijke grootverbruikaansluiting (groter dan 3x80 ampère).
- Vast transportrecht: Een bedrijf moet beschikken over een gecontracteerd terugleververmogen (Opname Door Netbeheerder, ODN). Systemen met een non-firm contract (capaciteitsbeperkingscontract) of locaties met een terugleverstop kunnen geen bindende levering garanderen tijdens piekdagen.
- Cumulatieverbod staatssteun: Batterijsystemen die reeds exploitatieve overheidssubsidies ontvangen, zoals specifieke categorieën binnen de SDE++, kunnen door Europese regelgeving worden uitgesloten van gelijktijdige deelname aan de capaciteitsmarkt. Fiscale regelingen zoals EIA en KIA vallen hier doorgaans buiten.
- Sturing achter de meter: Batterijen die uitsluitend worden ingezet voor lokale zelfconsumptie en waarbij de netaansluiting technisch is dichtgezet voor teruglevering, zijn uitgesloten van landelijke veilingen.
In het werkgebied van netbeheerder Liander, zoals op de bedrijventerreinen De Mars in Zutphen en Verheulsweide in Doetinchem, lopen industriële ondernemingen vaak vast op de grenzen van hun gecontracteerde transportvermogen. Een zakelijke batterijopslag biedt daar primair soelaas tegen netcongestie, terwijl de capaciteitsveiling vanaf 2028 een extra vergoedingslaag toevoegt.
Financiële analyse: 522 kWh versus 1.044 kWh in de praktijk
Om te bepalen hoe een zakelijke batterij rendeert, vergelijken we twee geanonimiseerde industriële configuraties. De baten bestaan uit een combinatie van EPEX-prijsarbitrage, peak shaving op het gecontracteerde Levering Door Netbeheerder (LDN) vermogen, en een voorzichtige inschatting van de toekomstige capaciteitsvergoeding vanaf leveringsjaar 2029.
| Variabele / Kengetal | Scenario A: Middenbedrijf (250 kW / 522 kWh) | Scenario B: Zwaar industrieel (500 kW / 1.044 kWh) |
|---|---|---|
| Netaansluiting (LDN / ODN) | 300 kW / 250 kW | 630 kW / 500 kW |
| Jaarlijks stroomverbruik | 480 MWh / jaar | 1.250 MWh / jaar |
| Investering (hardware, EMS, installatie) | € 145.000 tot € 175.000 | € 240.000 tot € 285.000 |
| Investeringskosten per kWh | circa € 280 - € 335 / kWh | circa € 230 - € 273 / kWh |
| Geschatte de-rating factor (2 uur ontlading) | 35% (87,5 kW gecontracteerd) | 35% (175 kW gecontracteerd) |
| Verwachte capaciteitsbaten (indicatief € 40.000/MW/jaar) | circa € 3.500 / jaar | circa € 7.000 / jaar |
| EPEX-arbitrage + lokale piekreductie | circa € 28.000 tot € 34.000 / jaar | circa € 62.000 tot € 75.000 / jaar |
| Exploitatiekosten (onderhoud, software, beheer) | circa € 2.500 / jaar | circa € 4.500 / jaar |
| Totale netto jaaropbrengst | circa € 29.000 tot € 35.000 / jaar | circa € 64.500 tot € 77.500 / jaar |
| Fiscaal voordeel (EIA 40% aftrek + KIA) | circa € 18.000 tot € 24.000 eenmalig | circa € 31.000 tot € 40.000 eenmalig |
| Geschatte terugverdientijd | circa 4,2 tot 5,5 jaar | circa 3,2 tot 4,3 jaar |
De berekening toont dat de capaciteitsvergoeding een stabiele bodem legt onder de inkomsten, maar dat de hoofdmoot van het rendement voortkomt uit lokale procesoptimalisatie en prijsarbitrage. Wanneer de zelfconsumptie van een locatie al boven de 90% ligt zonder significante afnamepieken, is de toevoeging van een batterij puur voor markthandel zelden rendabel. De specifieke kosten voor een zakelijke batterij dalen naarmate de schaalgrootte toeneemt, waardoor systemen boven 1 MWh aanzienlijk sneller terugverdiend worden.
Praktische beslisregels voor flexibel vermogen
Voordat een ondernemer instapt, moet de afweging tussen contractvormen scherp zijn:
- Kies voor peak shaving achter de meter als uw piekvermogen het gecontracteerde LDN-vermogen overschrijdt en u maandelijks hoge overschrijdingstarieven betaalt aan netbeheerder Liander, of als een uitbreiding van uw aansluiting voor uw bedrijfspand in Zutphen, Vorden of Doetinchem door transportschaarste jarenlang op zich laat wachten.
- Kies voor een capaciteitscontract via TenneT als u beschikt over minimaal 200 kW vrij terugleververmogen (ODN) op momenten van landelijke piekvraag, gekoppeld aan een 2-uurs of 4-uurs opslagsysteem met geavanceerde EMS-sturing.
- Stap voorlopig niet in als uw aansluiting uitsluitend een kleinverbruikersprofiel betreft (3x80 ampère of kleiner), of wanneer de lokale aansluiting onderhevig is aan een permanent non-firm transportcontract zonder gegarandeerde netbeschikbaarheid.
Checklist benodigde data voor ontwerp en veilingtoetsing
Om een haalbaarheidstoets uit te voeren zijn de volgende gegevens vereist:
- Kwartierwaarden (afname en teruglevering): Minimaal 12 aaneengesloten maanden meetdata in CSV- of Excel-formaat, op te vragen bij uw meetverantwoordelijke partij of energieleverancier.
- Aansluit- en transportovereenkomst (ATO): Document van netbeheerder Liander waarin de gecontracteerde vermogens voor LDN en ODN in kilowatt zijn vastgelegd.
- Recentste jaarafrekening energie: Inzicht in energietarieven, netbeheerkosten en piekboetes.
- Terreintekening met kabeltracés: Kadastrale of technische situatietekening van de bedrijfslocatie voor de bepaling van de batterijopstelling ten opzichte van de transformatorruimte en erfgrenzen.
Stappenplan met doorlooptijden
Het realiseren van industriële batterijopslag tot aan marktkwalificatie verloopt via vaste fases:
- Week 1-3: Kwartierdata-analyse en dimensionering (UltiPower). Validatie van piekbelastingen, energieprofiel en simulatie van de de-rating factor.
- Week 4-8: Netbeheerderstoets en vergunningen (Liander & Gemeente). Aanvraag transportindicatie, toetsing bestemmingsplan en overleg met bevoegd gezag over milieumeldingen.
- Week 9-16: Engineering, brandveiligheid en inkoop (Installatiepartner). Detailontwerp conform PGS 37-2 richtlijnen, selectie van hybride omvormers en batterijcompartimenten.
- Week 17-22: Levering, plaatsing en aansluiting (Installatiepartner). Funderingswerkzaamheden, kabeltrajecten trekken, hijswerk en NEN 1010 opleverinspectie.
- Week 23-26: EMS-configuratie en marktaansluiting (UltiPower & Aggregator). Inbedrijfstelling van het energiebeheersysteem, aanmelding op energieleveren.nl en integratie met handelsplatformen.
Brandveiligheid en PGS 37-2 bepalen de verzekerbaarheid
De technische inpassing van zakelijke batterijsystemen boven 20 kWh vraagt strikte afstemming met verzekeraars en wetgeving. Binnen het Besluit bouwwerken leefomgeving vormt de NEN 1010 de dwingende basis voor de laagspanningsinstallatie, waarbij accuruimtes uitsluitend toegankelijk mogen zijn voor vakbekwame personen conform NEN 3140. Voor grootschalige systemen kijken brandweer en verzekeraars nadrukkelijk naar de richtlijnen uit de PGS 37-2 (veiligheid van energieopslagsystemen). Een centrale eis van zakelijke verzekeraars is het scheiden van risico's. Systemen boven 100 kWh worden bij voorkeur buiten geplaatst op een onbrandbare fundering. Hierbij geldt als richtlijn een minimale afstand van 10 meter tot omliggende gevels, erfgrenzen en brandbare opslag. Is die afstand fysiek niet haalbaar op een compact bedrijventerrein, dan dient een brandwerende scheiding met een weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag (WBDBO) van minimaal 60 minuten te worden gerealiseerd. Bij inpandige plaatsing eisen inspecteurs een gecompartimenteerde ruimte van onbrandbaar materiaal (beton of kalkzandsteen) met een zelfsluitende 60-minuten branddeur die rechtstreeks naar buiten opent, gecombineerd met gecertificeerde aerosol- of gasblussystemen en brandwerend afgedichte kabeldoorvoeren. Het vooraf laten toetsen van de tekeningen voorkomt dat een installatie achteraf wordt afgekeurd voor een Scope 12 of de in ontwikkeling zijnde Scope 15 inspectie. Wilt u weten of uw beoogde buitenopstelling voldoet aan de eisen van uw verzekeraar? Plan een adviesgesprek voor een grondige locatiebeoordeling.
Veelgestelde vragen
Wat is het capaciteitsmechanisme voor batterijen?
Het capaciteitsmechanisme is een landelijk veilingmodel waarbij netbeheerder TenneT exploitanten van batterijen en flexibel vermogen een vaste jaarlijkse vergoeding betaalt per megawatt beschikbaar gesteld vermogen om stroomtekorten tijdens piekmomenten te voorkomen.
Wanneer start de eerste veiling van het capaciteitsmechanisme?
De eerste Nederlandse capaciteitsveiling staat gepland voor 2028, waarbij de gecontracteerde beschikbaarheid geldt voor het leveringsjaar 2029-2030.
Hoe verdien ik geld met een zakelijke batterij?
U genereert inkomsten door slimme stroomhandel op de EPEX Spot- en onbalansmarkten, het verlagen van piekgebonden nettarieven achter de meter, en vanaf 2029 door het ontvangen van vaste beschikbaarheidsvergoedingen via de capaciteitsveilingen.
Heb ik een batterij nodig tegen netcongestie?
Een batterij biedt lokale flexibiliteit om overschrijdingen van uw gecontracteerde vermogen af te vangen, maar verleent geen automatisch recht op extra transportcapaciteit bij de regionale netbeheerder.
Over dit artikel
Wilmer Stegink analyseert marktontwikkelingen, kwartierdata en energiesturingsconcepten voor industriële energieopslagsystemen. In het energielandschap veranderen regels en subsidies snel, waardoor investeringen getoetst moeten worden aan feitelijke meetgegevens en contractvoorwaarden.
“Een rekentool geeft richting. Met je eigen kwartierdata wordt het pas een antwoord dat je kunt controleren.”
Bronnen
- Solar Magazine, Kabinet: uitwerking capaciteitsmechanisme ligt op schema, eerste veiling gepland in 2028, gepubliceerd op Thu, 05 Nov 2026 07:03:02 GMT
- Solar Magazine, Bijna 90.000 stekkerbatterijen verkocht in eerste 3 kwartalen, plug-in thuisbatterijen vaker aangemeld dan netbeheerders dachten, gepubliceerd op Thu, 05 Nov 2026 07:12:37 GMT
Verder lezen
- Meer over thuisbatterijen
- Meer over subsidies voor batterijopslag
- Meer over peakshaving met een batterij
- Meer over je eigen voordeel berekenen
- Meer over een melkveebedrijf met batterijopslag
- Eerder schreven we over kia 2026: fiscale aftrek voor jouw batterij in 2026
Aanleiding voor dit artikel: berichtgeving van Solar Magazine.




